|
Softe rechters?
|
|
Saban S, een extreem gewelddadige vrouwenhandelaar, mocht een weekje de cel uit om bij zijn vrouw en pasgeboren kind te zijn en vluchtte prompt het land uit. Nederland was weer eens ziedend, minister van Justitie Hirsch Ballin was ‘diep geschokt’. Toen begin deze maand bekend werd wat Nederlanders van onze rechtspraak vinden kon je de uitslag dus al op voorhand raden. Misdadigers worden veel te licht gestraft ,aldus 85 procent van de geënquêteerde Nederlanders. En dat komt omdat rechters veel te soft zijn en de wetten lang niet streng genoeg. Over straffen kun je heel verschillend denken. De oudst bekende rechtspraak, die van koning Hammurabi, schreef drieduizend jaar geleden voor dat de straf gelijk moet zijn aan het aangedane leed. Als een ingestort huis de zoon van de eigenaar had gedood, dan moest de zoon van de architect ook dood. De Bijbel dacht er hetzelfde over: ‘oog om oog, tand om tand, voet om voet.’ Daar was Jezus het trouwens niet mee eens: ‘Wanneer iemand je op de wang slaat, keer hem ook de andere wang toe’. Onze opvatting over een juiste rechtspaak bevindt zich ergens tussen die van Jezus en Hammurabi in. Tussen vergeving en vergelding. Maar de laatste jaren is die duidelijk in de richting van Hammurabi opgeschoven. Merkwaardig genoeg vooral in het zeer christelijke Amerika. In geen enkel ander land worden zoveel mensen voor hun leven de bak in gesmeten zonder uitzicht op vervroegde vrijlating. Wie in Californië drie keer wordt veroordeeld krijgt standaard levenslang, ook al is je laatste misdaad niet meer is dan het stelen van een chocoladekoekje in de supermarkt. En ook in Nederland is justitie veel strenger geworden. Anders dan de meeste Nederlanders denken zijn de straffen in Nederland helemaal niet laag. Die zijn in tien jaar veel hoger geworden zodat we in verhouding na Engeland de meeste gevangenen hebben in West Europa. Duitse rechters straffen aanmerkelijk lichter. En zijn onze rechters wel zo soft? In een proef liet men gewone burgers voor rechter spelen en die bleken niet strenger te straffen dan echte rechters. Dus zo’n watjes zijn onze rechters ook weer niet. En dat, zoals veel Nederlanders menen, de criminaliteit de spuigaten uitloopt is ook al niet waar. De criminaliteit daalt al vijftien jaar gestaag. Na 2002 is die daling zelfs in een stroomversnelling geraakt. Er zijn minder auto- en fietsdiefstallen, minder woninginbraken, minder slachtoffers van zakkenrollers. Daarom staan nu 2000 cellen leeg. Dat lekenrechters niet harder straffen is interessant. Als burgers, zoals in die enquête, onmiddellijk moeten reageren dan maken ze van hun hart geen moordkuil. Dan zijn ze veel radikaler dan ze in werkelijkheid zijn. Zet je ze op de stoel van de rechter dan moeten ze nadenken voordat ze wat zeggen en straffen milder dan ze aanvankelijk van plan waren. Daarom zegt die enquête mij niet zoveel. Die vroeg maar de opinie van de burger. Maar een opinie is niet hetzelfde als een mening waarover je hebt nagedacht. Jan Paalman
|
