|
Namen noemen
|
|
Telkens als een vliegtuig uit de lucht komt vallen wordt een forse man met stekeltjeshaar, bril en bovenmaatse snor steevast om commentaar gevraagd. Laatst nog, toen dat Turkse vliegtuig als een blok beton op Schiphol neerkwakte, was het weer zover. Die man, ik word daar altijd wat giebelig van, is de voorzitter van het Platform Nederlandse Luchtvaart, de oud KLM-gezagvoerder Benno Baksteen. Het journaille heeft zover ik weet daar nooit grappen over gemaakt, want zoiets doe je niet. Een naam kan een last zijn. Zo was er een schoorsteenveger in Amsterdam met de tamelijk veelvoorkomende achternaam De Doodt. Als hij de telefoon opnam met ‘De Doodt’ dan was er altijd wel een grappenmaker die origineel dacht te zijn. ‘Ha, ha, met Pietje zeker’. De Doodt werd daar doodziek van en veranderde van achternaam. Het Belgische ‘Man bijt hond’ wijdde onlangs een uitzending aan rare achternamen. Achtereenvolgens kwamen Eddy Poep, Lucienne van Kut, Karin Hoeren en Freddy de Neuker aan het woord. Lastig was dat wel, zo vonden ze allemaal, maar ze dachten er niet over om hun naam te veranderen. Hulde. En in de Gelderlandse achterhoek kun je heerlijk eten in de herberg Erve Kots, ‘tot ver in den lande bekend om haar Pannenkoeken en Pillenwegge met daarbij een kom koffie’. Soms zit het beroep in de achternaam verscholen. Er bestaat een dokter Dokter, dr. Slagter is chirurg, dr. Plasmans is uroloog, dr. Snoep tandarts, en er zijn diverse onderwijzers die De Meester heten. Een oude Griekse filosoof zei ‘karakter is je lot’, want je karakter bepaalt wie je wordt en wat je wordt. Maar de Romeinen zeiden weer ‘nomen est omen’, ofwel ‘de naam zegt het al’. Daarom werd Pietje Plasmans uroloog en Jantje Dokter dokter. Is het zo simpel? Nee natuurlijk. Hoewel? Mensen kiezen vaker dan normaal voor een baan waarvan de naam overeenkomsten vertoont met hun achternaam. Hetzelfde geldt voor hun woonplaats. Dit zegt Raymond Smeets die vorige week hier in Nijmegen op dit onderwerp promoveerde. Want mensen die goed in hun vel zitten vinden alles wat met henzelf te maken heeft OK. Ze vinden daarom hun naamletters mooier en gebruiken die ook aantoonbaar vaker als ze een tekst schrijven. Kortom. ‘Het is dus waarschijnlijker dat Michiel in Munstergeleen woont, muzikant wordt en woont in de Meishagerstraat dan men zou mogen verwachten op basis van kans.’ Zou het? Dat die Michiel een extra grote kans maakte om muzikant te worden (en wellicht met een Maria of Martha is getrouwd) gaat er bij mij niet in. Neem een willekeurig rijtje namen als de vier grote B’s van de klassieke muziek: Bach, Beethoven, Brahms en Brückner. Waar is de connectie? Of de naoorlogse Amerikaanse presidenten Truman, Eisenhower, Kennedy, Johnson, Ford, Carter, Reagan, Clinton, Obama en twee keer Bush. Allemaal politieke dieren, maar niets in hun achternaam wijst daarop. Ook bij Nederlandse politici is er geen connectie of je zou je moeten verlagen tot de flauwe woordgrap dat Wilders wild om zich heen slaat. Jan Paalman
|
