|
Medische missers
|
|
Als een internist wil weten of zijn patiënt een maagzweer heeft dan kan hij hem doorsturen naar de röntgenoloog. Als hij dan een briefje terugkrijgt met de mededeling dat er op de foto ‘mogelijk aanwijzingen zijn voor een maagzweer’ dan kan hij die net zo goed in de prullenbak gooien. Zo’n internist wil hom of kuit, maagzweer ja of maagzweer nee. Heel lang geleden kende ik een door zijn collega’s zeer gerespecteerde rontgenoloog, dr. Van Z., werkzaam te E., die wél hom of kuit leverde. Dat had hij in Amerika geleerd. Halverwege de jaren zeventig prijkten zijn initialen wekenlang op alle voorpagina’s. Hij had de belasting getild. En hij niet alleen. Allengs werd duidelijk dat meer dokters fraudeerden. Dat was toen groot nieuws. Nederland was diep geschokt. Ook bleek dat de belastingdienst tot dan nooit de aangiften van dokters op fraude controleerden, want dokters deden zoiets niet. Dat markeerde het einde van een tijdperk. Het tijdperk van de Grote Dokters, de door iedereen bewonderde helden van het witte front. Alexander Fleming bijvoorbeeld die wereldberoemd werd omdat hij het penicilline ontdekte. Robert Koch omdat hij het verband legde tussen bacterie en ziekte. Salk en Sabin vanwege hun poliovaccin. Banting en Best die het verband legden tussen insuline en diabetes. Christian Barnard omdat hij als eerste een hart transplanteerde, en Albert Schweitzer, een moderne heilige, vanwege zijn goede werken onder de zwartjes van Afrika (hij bleek achteraf een hele nare man te zijn). Die dokters bestaan niet meer. Ik zou zo gauw niet weten wie er nu in aanmerking zou kunnen komen. De anti-autoritaire golf van de jaren zeventig maakte ook een eind aan het onfeilbare gezag van de autoriteit bij uitstek: ome dokter die altijd weet wat goed voor u is. Sindsdien denkt men tamelijk schizofreen over dokters. Van medische held is hij (en steeds meer een zij) een gewoon feilbaar mens geworden, een veredelde monteur eigenlijk en tegelijkertijd verwachten we wonderen van hem. Zijn fouten worden hem zelden vergeven. Dokters maken fouten, ze begaan blunders. In het programma Missers (te vinden op AVRO.nl), oordeelt een panel van dokters over de missers van hun collega’s. Die zijn niet mis. Het oordeel is meestal hard, en de slachtoffers of nabestaanden zijn onverzoenlijk. ‘Die dokter verdient de allerhoogste straf’, hoorde ik een vader zeggen. Ik heb alle afleveringen gezien, ik deel de verontwaardiging, maar toch voelde ik iets knagen. Er zijn beroepen waar je met elke blunder wegkomt en beroepen waarbij je in het openbaar aan de hoogste boom wordt opgehangen. Als een journalist een stomme fout maakt gebeurt er nooit wat. Een leraar komt pas in moeilijkheden wanneer hij, zo hoorde ik een cynicus zeggen, in aanwezigheid van de ouders een leerling aanrandt. Als managers hun bank laten omvallen dan krijgen ze, als dank voor hun wanprestatie, een paar miljoen mee. Vergissen is menselijk, zeggen we, maar voor dokters gaat dat niet op. En dat is niet eerlijk. Jan Paalman
|
