Goeroe Veen


We denken altijd dat we zo nuchter zijn, wij Nederlanders, maar dat is niet zo. Wij zijn het radicaalste volkje van Europa. Neem het onderwijs. Geen land dat zo tekeer gaat als ons land. Eerst dat Nieuwe Leren, en nu gaat het hele VMBO en MBO over op het radicale competentiegericht onderwijs. Verplicht. Als ouder en leerling heb je voortaan niets meer te kiezen.

Wat mij zo intrigeert is hoe het kan dat al die onderwijsmanagers tegelijk op hetzelfde idee kwamen. Ik denk dat het zo is gegaan. Om geestelijk bij te tanken gaan ze geregeld naar het befaamde hutje op de hei om daar toegesproken te worden door een onderwijsgoeroe met een vlotte babbel en een flitsend gepresenteerde visie. Geinspireerd komen ze terug en nemen het onderwijs op de schop. Die goeroes hebben een enorme en ongecontroleerde invloed op het onderwijs

Dus als een onderwijsgoeroe flink aan de weg timmert moet je oppassen. Let dus op Wim Veen. Veen is een aardrijkskundeleraar die opklom tot professor didactiek en onderwijsontwikkeling aan de Technische Universiteit Delft. Hij is de profeet van de Nieuwe Mens. De Homo Zappiens. ‘Deze jonge generatie is geboren met de muis in de hand’. De kinderen van nu leren anders. Ze doen aan multitasking. Al chattend, skypend, twitterend, studeren ze met de televisie aan en de boxen op volle sterkte. Wij kunnen dat niet. Zij wel.

Modieuze onzin. Veen beroept zich op neurowetenschappelijk onderzoek maar wordt juist uit die hoek stevig tegengesproken. We kunnen maar een paar zaken in ons werkgeheugen houden, zeggen die wetenschappers, maar die kun je niet allemaal tegelijk alle aandacht geven. Daarvoor moet je van het ene aandachtsgebied schakelen naar het andere. Dat kost tijd. En erger nog, dan maak je ook meer fouten. Een multitaskend zaphoofd doet er dus langer over om iets te leren en maakt daarbij meer fouten.

Mensen die echt excelleren in hun vak zijn altijd monomaan met één ding bezig. Toen Nederlandse atleten, jonge mensen van de zapgeneratie, doorgezaagd werden over de mensenrechten in China zeiden ze dat ze zich daarmee niet bezig konden houden. Ze moesten een topprestatie neerzetten en voor iets anders was geen ruimte in hun hoofd.

Daarom gaat bellen en autorijden niet goed samen. Ook jongvolwassenen veroorzaken al bellend vier keer zoveel ongelukken. En zou Veen zich echt willen laten operenen door een jonge zapchirurg die al Skypend zijn verloving staat uit te maken?

De computer is voor jongeren hun venster op de wereld, zegt Veen. Vooruitgang? De computer geeft je een virtuele, door anderen bedachte blik op de wereld. Niet de echte wereld, maar een gemanipuleerde afbeelding ervan.

Een prent van Peter van Straaten geeft precies weer wat ik bedoel. Op die prent zie je weelderig groen met bloempjes, bijtjes, dartelende konijntjes en een schuchter hertje. Maar het echtpaar dat op de voorgrond zit te picknicken heeft er geen oog voor. Op een meegebrachte draagbare televisie kijken ze braaf naar een programma over Moeder Natuur.

Jan Paalman
22 mei 2009


www.janpaalman.nl