|
De lange tenen van Nederland worden steeds langer. Nu voelt het
Humanistisch Verbond zich weer diep gekrenkt. Kees van Helden uit Urk
had de gore moed om bij alle huishoudens van Nederland een folder te
bezorgen met de boodschap dat Darwin een oplichter is. Als een echte
kerk, maar dan voor ongelovigen, ergert het Verbond zich nu aan deze
‘respectloze omgang met wetenschappelijke kennis’. Respectloze omgang?
Wetenschappers zijn bij uitstek respectloze lieden. Geen enkel heilig
huisje dient voor hen veilig te zijn. Het is juist het gebrek aan
respect dat de wetenschap groot heeft gemaakt.
En waar maakt het Verbond zich eigenlijk druk om? In de Bijbel staat
dat God de mens heeft geschapen en Darwin zegt van niet. Of het een,
of het ander. Als Darwin gelijk heeft dan heeft de Bijbel ongelijk. En
dat laatste mag van Van Helden niet waar zijn, dus kán het ook niet
waar zijn. Een flutredenering, maar anders dan het Verbond en de
minkukels van Retecool en GeenStijl kan ik me daar niet over opwinden.
Ik begrijp ze wel, die steile calvinisten uit Urk. Hoewel Darwin’s
theorie alweer honderdvijftig jaar oud is beseffen weinigen hoe
radicaal die theorie is. Die is, zo schreef Darwin zelf, ‘erger dan
het bekennen van een moord’. Want de evolutie is zinloos, dient geen
enkel hoger doel en kent geen moraal. Daarom dwingt Darwin ons om met
heel andere ogen naar onszelf te kijken en dat is geen prettig
gezicht.
Want waar komt ons moreel besef vandaan? Jaweh, God en Allah hebben we
daar niet voor nodig omdat lang voordat die op het toneel verschenen
de mensen heel goed wisten dat liegen, stelen en moorden niet mag.
Nee, onze moraal, zo zeggen talloze deskundigen, heeft de evolutie er
bij ons ingebakken. We kunnen ons als sociale wezens in een ander
verplaatsen en daarom vinden we dat we de ander niet mogen aandoen wat
schadelijk is voor onszelf. Frans de Waal, de beroemde apenonderzoeker,
toonde aan dat onze neven de mensapen al besef hebben van goed en
kwaad.
Maar stel nou eens dat we niet van de oeraap afstammen maar van een
ander dier. Van de bidsprinkhaan bijvoorbeeld. Bij de paring wordt het
mannetje vaak door het vrouwtje met smaak opgegeten. Evolutionair is
dat dik in orde, want het vrouwtje heeft voor haar eieren veel
voedingsstoffen nodig. Als dat dier onze voorouder was geweest dan
waren we nu moordende kanibalen.
De evolutietheorie zet ons besef van goed en kwaad op losse schroeven.
De natuur kent geen goed en kwaad. Die maakt slechts onderscheidt
tussen wat nuttig en niet nuttig is voor het behoud van de soort. Dat
we moord afkeuren komt niet omdat dit moreel slecht zou zijn, maar
omdat het de mensheid niet vooruit helpt. Puur toeval. Het zou net zo
goed andersom kunnen zijn.
Darwin heeft gelijk maar daar word ik niet vrolijk van. En ik begrijp
heel goed de paniek van de rechtgelovigen die alles wat hen dierbaar
is door de wetenschap onderuit gehaald zien. Vandaar hun steile en
blinde geloof. Zo beschermen ze zich tegen de brute realiteit van de
natuur.
Jan Paalman
27 feb 2009
www.janpaalman.nl
|
