Depri 2009
Nee, echt zin hadden we niet in het nieuwe jaar. Het leek wel alsof de onverbiddelijke tijd er ons in moest duwen. Nu is voorspellen niet eenvoudig, vooral niet van de toekomst, maar dit jaar is een uitzondering. Boven dit jaar hangt de wolk van de recessie die elk moment in een depressie kan veranderen en je hebt geen glazen bol nodig om te raden wat daarvan de gevolgen zijn. Het eeuwigdurend lijkend feestje van het globale kapitalisme lijkt voorbij. Je mag blij zijn als alles blijft zoals het was.
Dat was aan het vuurwerk in mijn straat te merken. In eerdere jaren veranderde die in een soort Gaza Strip, maar deze keer was het opvallend rustig. Links en rechts ging wat ziekenfondsvuurwerk de lucht in en dat was het dan. Na een half uurtje zaten we alweer naar ‘Jools’ annual hootenanny’ te kijken, de traditionele, legendarische en swingende nieuwjaarsshow van de BBC. Ook daar was de stemming ietwat bedrukt. Wat denk je wat het nieuwe jaar ons zal brengen?, vroeg Jools Holland aan de een na de andere gast. Niemand die er voor ging, niemand die een nieuwe uitdaging zag, iedereen hoopte dat het nieuwe jaar niet slechter zou worden dan afgelopen jaar.
Nee. Dit jaar ga ik niet vooruitkijken. Ik doe iets anders. Ik kijk eerst terug en dan weer vooruit. Veertig jaar geleden voorspelde het Amerikaanse blad Modern Mechanix de wereld van anno nu. ‘Hoe zal het jaar 2008 er uitzien?’ 2008 is net voorbij, dus we kunnen nu vaststellen wat er van de heerlijke nieuwe wereld is terechtgekomen die het blad voor ons verzon.
Van de intelligentiepil, die Modern Mechanix ons beloofde, is niets terechtgekomen. We gaan ook niet in onderzeese pretparken op vakantie, reizen niet per raket naar andere continenten, we hebben niet meer vrije tijd en we leven niet in volledig gemechaniseerde huizen waar gehoorzame robots de was doen, stofzuigen en op de kinderen passen. Grappig is dat het blad, nu de Amerikaanse autoindustrie op zijn kont ligt, voor de auto een grootse toekomst zag weggelegd. Wie in 2008 in zijn auto stapt hoeft alleen maar op het platte beeldscherm de bestemming in te tikken en de centrale verkeerscomputer neemt het stuur over. Handsfree autorijden en zonder ongelukken. Niet dus.
Had Modern Mechanix het dan helemaal fout? Nee. Wat computers betreft sloeg het blad de spijker op zijn kop. Twintig jaar eerder had de baas van IBM nog gezegd dat de wereld hooguit vijf of zes computers nodig zou hebben, maar het blad wil daar niets van weten. Dat voorzag een computerrevolutie. Iedereen zou in 2008 beschikken over een TV-telefoon, een verzonnen apparaat met plat beeldscherm dat sprekend lijkt op de thuiscomputer van nu. Daarmee zou je on-line kunnen Skypen, naar filmpjes kijken, post en foto’s versturen, shoppen, electronisch betalen, je belasting regelen, enfin, alles wat nu met een thuiscomputer kan.
Maar een heerlijke nieuwe wereld is het in 2008 niet geworden. Want hoe meer er verandert hoe meer er hetzelfde blijft. Welkom in 2009.
Jan Paalman
2 januari 2009