Het kan anders

Hoe groter de puinhoop, hoe guller de gouden handdruk die de verantwoordelijke manager bij zijn vertrek meekrijgt. Het laatste voorbeeld in de lange rij is Willem van Leeuwen. Hij liet Aedes, de koepel van woningcorporaties, achter met een verlies van drie miljoen euro en strijkt voor die opmerkelijke prestatie een vertrekpremie van een miljoen euro op. Zou het omgekeerde ook waar zijn? Hoe succesvoller de onderneming, hoe minder geld voor de baas? Een sprekend voorbeeld schiet me onmiddellijk te binnen. Jos de Blok, oprichter en manager van Buurtzorg, een instelling voor thuiszorg die zich nu als een olievlek over het land verspreidt. Ik geef les aan mensen in de zorg, en van bijscholende leerlingen hoorde ik hoe revolutionair anders Buurtzorg te werk gaat. Neem Mirjam. Zij werkt bij een mega-gefuseerde zorginstelling. Die huist in een glanzend gebouw tot aan de nok volgegestouwd met managers, die hun werknemers met een computeruitdraai precies voorschrijven wat ze die dag van minuut tot minuut moeten doen. Als Mirjam een mevrouw een spuitje insuline moet geven, dan mag ze die mevrouw niet helpen met douchen of het aantrekken van steunkousen, want daarvoor komt een lageropgeleide en dus goedkopere kracht. En die mevrouw krijgt steeds weer andere hulpverleners aan de deur. ‘Laatst zei een cliënt tegen mij: “u bent al de 35ste deze week’” Dan Katinka. Toen ze dit niet langer kon aanzien vertrok ze naar Buurtzorg. Zij werkt nu in een zelfsturend team dat uitgaat van de cliënt en niet van de kosten. ‘We doen geen huishoudelijk werk, maar verder doen we alles. Als er toevallig een afwasje op het aanrecht staat of een enkel boodschapje moet worden gedaan, dan doen we dat ook.’ Ze kent haar cliënten goed. Want ze komt altijd bij dezelfde mensen over de vloer. Met haar laptop kan ze ter plekke met haar team overleggen als ze iets onverwachts tegenkomt. De bedenker van dit moois is Jos de Blok. In 2006 ging hij weg bij de zorggroep Carint omdat hij de afbraak van de wijkverpeging zag voortschrijden door verknipping van de zorg, de toename van bemoeizuchtige managers en de steeds kleinere inbreng van de mensen die het eigenlijke werk moeten doen. ‘Ik wilde ze hun vak teruggeven’, zegt hij, en richtte Buurtzorg op. Buurtzorg telt nu 110 teams van maximaal twaalf mensen, bedient meer dan 10 duizend cliënten en groeit als kool. Het grappige is dat Blok de andere, op efficiëntie gerichte mega-instellingen op hun eigen wapens verslaat. Hij werkt stukken goedkoper. Zijn staf op zijn minimale kantoortje bestaat uit slechts zes mensen. Ondanks zijn verpletterende succes verdient hij 5000 euro per maand, een fractie van wat aan de top van de zorginstellingen gebruikelijk is. De beheerskosten, de overhead, bedraagt 6 procent in plaats van 30 procent bij zijn concurrenten. En het mooiste is dat van de driehonderd thuiszorginstellingen de cliënten van Buurtzorg, zo blijkt uit onderzoek, het meest tevreden zijn. ‘Yes we can’. Het kan anders. En beter.   Jan Paalman 17 april 2009 www.janpaalman.nl