Arrogante kaste
‘Het is voorbij – we zijn officieel en royaal genaaid. Geen enkele financiële instelling kan overleven als het een permanent lachertje is. En dat is wat een paar weken geleden gebeurde toen onze minister van financiën Timothy Geithner moest toegeven dat hij alweer miljarden dollars moest proppen in een stervende verzekeringsgigant genaamd AIG.’
‘Royaal genaaid’? Jawel. Dit was geen woeste uitspraak op een Amerikaanse weblog want daar staan wel ergere zaken te lezen. Dat de voormalige financiele Masters of the Universe aan pianosnaren moeten worden opgehangen bijvoorbeeld. Nee. De openingszin komt uit de Rolling Stone van afgelopen maand, een gerespecteerd Amerikaans tijdschrift. Matt Taibi beschrijft waarom AIG, de grootste verzekeringsmaatschappij ter wereld, bankroet is en met miljarden dollars van de Amerikaanse belastingbetaler voorlopig is gered.
AIG lette altijd keurig op andermans centjes totdat ene Joe Cassano met toestemming van de leiding ging gokken. Hij verzekerde voor honderden miljarden dollars de slechte hypotheken op de Amerikaanse huizenmarkt en haalde aanvankelijk voor AIG scheppen geld binnen. Maar dit kan alleen goed gaan zolang de huizenprijzen blijven stijgen, maar dat deden ze niet. AIG verloor 500 miljard dollar zodat de Amerikaanse overheid het bedrijf nu overeind moet zien te houden. Amerika ontplofte van woede Toen AIG met het geld van de Amerikaanse belastingbetaler voor 165 miljoen aan bonussen wilde uitkeren. En Cassano? Nu in de gevangenis? Nee hoor. Hij ontving na zijn ontslag nog een halfjaar zijn maandsalaris van een miljoen dollar en zit nu ergens zijn 250 miljoen aan bonussen te tellen.
Maar interessanter is wat zijn hoogste baas wist te melden. We hebben alleen maar pech gehad, zegt Edward Liddy nu. ‘Als de wereld verkouden is, dan worden we ook verkouden.’ Het dreigende bankroet is AIG domweg overkomen. Schuldigen zijn er niet.
Aan beide kanten van de oceaan lijkt de financiele kaste niets te hebben bijgeleerd. Business as usual. In Nederland gaan het uitdelen van bonussen gewoon door. Bankiers zijn niet schuldig, het systeem was fout, zegt Boele Staal, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, alsof dat systeem niet door henzelf op poten is gezet. Bij die lui is het altijd prijs. Bij winst eisen ze miljoenenbonussen op en bij bankroet wassen ze hun handen in onschuld.
De financiele kaste blijft volslagen blind voor de politieke gevolgen van hun handelen. Voor zichzelf hebben ze een volmaakte verzorgingsstaat ingericht – en maar zeuren over het ‘hoge afbreukrisico’ – terwijl dankzij hen het sociale vangnet voor de gewone burger begint te scheuren. Ze speelt met vuur. Want nu ook de pensioenen op de tocht staan dreigt de publieke verontwaardiging om te slaan in een regelrechte volkswoede. De verzorgingsstaat was een reactie op de crisis van de jaren dertig. Ik ben bang dat deze keer het wraakzuchtige populisme zijn vleugels zal uitslaan en dat is geen goed nieuws voor onze democratie.
3 april 2009
Jan Paalman
