Opvoedcanon


Als een baby van drie maanden huilt dan pakt de ouder het iedere keer op. Is dat gepast of leert de baby dan te weinig over regels en grenzen?’. Die vraag kregen dirigent Jaap van Zweden, correspondente Wilma van der Maten en Bert Dorenbos (van de plastic feutjes) voorgelegd bij Pauw en Witteman. De vraag komt uit de Opvoedcanon, een verzameling ‘wetenschapplijk vastgestelde’ feiten, die René Diekstra in opdracht van de gemeente Den Haag aan het samenstellen is. Hoe meer ouders weten, hoe beter ze hun kind kunnen opvoeden, dat is het idee achter de canon.

Ik zat dit met gemengde gevoelens aan te kijken. Op de BBC, ik was nog een beginnende vader, zag ik in een opvoedprogramma trotse vaders en moeders met hun baby in de armen. Toen kwam de deskundige. Zien jullie niet dat jullie babies zich te pletter vervelen? Je zag de gezichten verstrakken. De onzekerheid sloeg toe. Wat doen we verkeerd? Hun natuurlijke zelfvertrouwen als vader en moeder, hun spontaniteit, verdween als sneeuw onder de zon.

Bij Pauw en Witteman zag je iets dergelijks. Gespannen wachtten de drie bevraagden op het verlossende woord van Diekstra. ‘Ik ben zeer opgelucht. Jullie hebben het allemaal goed.’, knorde hij tevreden. ‘Een huilende baby mag je elke keer oppakken’. Bij de volgende twee vragen scoorde het drietal aanmerkelijk minder. Maar niet één van hen zei: dat kun je wel vinden Diekstra, maar ik denk daar heel anders over. Zonder morren ruilden ze hun intuitie in voor de mening van de deskundige.

Hoe wetenschappelijk zijn dan die ‘wetenschappelijk vastgestelde feiten’? In een 214 pagina’s lang rapport schrijft Diekstra dat opvoedkunde geen exacte wetenschap is. Heel juist. En dat nogal wat ‘feiten’ niet berusten op onderzoek maar op de gemiddelde mening van deskundigen. Tja, dat klinkt al stukken minder ‘wetenschappelijk vastgesteld’. Bovendien gaat de canon uit van de waarden en normen van deze tijd en de eisen die de maatschappij aan het kind stelt. Dat maakt de canon nog problematischer, want de feiten en meningen komen bijna allemaal uit Amerika, en daar denkt men aanmerkelijk anders dan hier.

Allemaal onzin? Dat ook weer niet. Ik heb geen hoge pet op van wetenschappen die eindigen op gogie en kunde, maar moet toch tandenknarsend toegeven dat er heel behartenswaardige zaken instaan. Zoals het inzicht dat de hersenen van jongeren nog groeien en dat alcohol en drugs voor hen daarom veel gevaarlijker zijn. Maar of kinderen een minder goede band opbouwen met ouders die buitenhuis werken?, ik zou niet weten hoe je dat wetenschappelijk kunt vaststellen. Ik heb er geen mening over maar raaide toch moeiteloos het ‘juiste’ antwoord. Maakt niet uit. Precies het politiek correcte antwoord dat ik verwachtte.

En wat als de canon een huwelijk sluit met het kinderdossier van Rouvoet? Ik zie al zalen vol ambtenaren die gegevens ijverig intikken. Vroeg of laat verliest een ambtenaar zijn USB-stickie en liggen al die intieme gegevens op straat.

Jan Paalman
19 december 2008

 

www.janpaalman.nl