Imponeertaal


Enig idee waar onderwijs voor dient? Luister. ‘De kernopdracht van de school is kinderen leren om te gaan met polyvalentie en onzekerheid van deze tijd.’ En waarom moet dat dan? ‘Omdat de samenleving multivalent is en niet meer eenduidig te interpreteren.’ Nu duidelijk? Voor u misschien wel, voor mij niet. Dit is hoogzweverige wartaal. Ik pluk deze zinnen uit een interview met Sjoerd Slagter, de voorzitter van de VO-raad, de koepel van het voortgezet onderwijs. Een docent is in deze postmoderne tijd geen docent meer, vindt Sjoerd,  nee, een docent is een ‘ kennismakelaar die als het ware bemiddelt tussen de leerling en het reservoir aan kennisopties’. Het is maar dat u het weet.

Ik begrijp hier geen ene flikker van. Te moeilijke tekst? Geloof ik niks van. In de NRC staan geregeld stukken van de natuurkundige Robbert Dijkgraaf en de astronoom Vincent Icke over de laatste ontwikkelingen op hun moeilijke vakgebied en altijd valt me weer op hoe begrijpelijk en kristalhelder die stukken zijn geschreven. Ze zijn volkomen jargonvrij. Maar lees je onderwijskundig proza – een vak dat je nog altijd kunt studeren als zelfs rechten te moeilijk voor je is – dan bagger je binnen de kortste keren kniediep door duister jargon.

Om de smaak te pakken te krijgen - wat denkt u wat men in het onderwijs bedoelt met het primaire proces? U mag er een alinea lang over nadenken. Vakjargon is onvermijdelijk, maar onderwijskundige teksten grossieren in volslagen onnodig jargon. Je zult nooit een tekst aantreffen waarin dit of dat plan wordt uitgevoerd. Nee, nee. In het onderwijs worden voornemens en plannen altoos geïmplementeerd, wat natuurlijk precies hetzelfde betekent. En de tijden dat leerlingen op hun vorderingen worden beoordeeld ligt allang achter ons. Leerlingen krijgen tegenwoordig een assessment. En daarbij gebruik je niet de beste methode, maar maak je een keuze uit de best practices. Onnodig te zeggen dat het nieuw op te richten opleidingscentrum voor docenten in het voortgezet onderwijs niet het Nederlandse Docenten College mag heten. Ben je mal. Dat wordt dus het Dutch Teachers College. O ja, weet u intussen wat in onderwijsland met het primaire proces wordt bedoeld? Nee? Dat betekent ‘het opleiden van leerlingen’. Onderwijs dus.

Waarom schrijven natuurkundigen helder en onderwijskundigen niet? Dat komt vanwege de wet van Paalman en die luidt: hoe minder een vak voorstelt, hoe duisterder het jargon. Want als een vak weinig voorstelt dan heeft iedereen er al gauw verstand van en dat kun je als deskundige natuurlijk niet hebben.

Daarom orakelen onderwijskundigen heel gewichtig over de best practices voor de transfer en assessment in het primaire proces. Dit is imponeertaal om het onwetenschappelijke gajes op afstand te houden. Kleren van de keizer om de ondraaglijke lichtheid van het vak te verbergen. Voor mij is het aantreffen van dit soort jargon een zeker teken dat hier onzin wordt verkocht dat hoog scoort op de schaal dom, dommer, domst.

 

Jan Paalman
14 maart 2008

 

www.janpaalman.nl