|
De overheid is niet de
oplossing, zei Ronald Reagan, de overheid is het probleem. Tot
afgelopen dinsdag voerden de Amerikaanse Republikeinen daarom oorlog
tegen de bemoeizuchtige staat. Die moet zich vooral nergens mee
bemoeien en zeker niet met Big Business. Want het
angstaanjagendste dat een ondernemer te horen kan krijgen, zei Reagan,
is: ik ben van de regering, ik ben hier om u te helpen. Na de
crash van 1929 nam president Roosevelt maatregelen om een herhaling te
voorkomen. Die zijn door Reagan, vader en zoon Bush, en ja, ook door
een wet van McCain stelselmatig afgeschaft. En nu zitten we in een
crisis die akelig begint te lijken op de crash van 21 oktober 1929.
Wat nu in Amerika gebeurt is bijna absurd. Het meest kapitalistische
land ter wereld zit zonder kapitaal. Managers rennen zich de benen uit
het lijf om miljardenhulp te vragen van de ooit vermaledijde overheid.
Alleen ouderwets socialistische landen nationaliseren bedrijven, en nu
doet Amerika het. Megabanken als Bear Sterns, Fanny May, Freddy Mac,
AIG – wie volgt? – zijn nu op kosten van de belastingbetaler
genationaliseerd en de bazen van deze financiële puinhopen zijn er met
de poet vandoor.
Natuurlijk moest dit mis gaan. Om maar een reden te noemen. Managers
kregen miljoenenbonussen bij winst. Dus waren ze tuk op winst op korte
termijn, ook als daarmee hun bedrijf op lange termijn naar de
verdommenis zou gaan. De baas van de hypotheekbank Fanny May – het kon
niet uitblijven – vervalste de boeken en zit ergens in de Cariben zijn
miljoenen te tellen.
Maar het allergenantst is de plotselinge bekering van de profeten van
het ongebreidelde kapitaal. Wallstreet was dronken en zit nu met een
kater, zegt Bush nu. McCain, die begin deze week nog zei dat de
Amerikaanse economie kerngezond is, kreeg de dag daarop
antikapitalistisch schuim op zijn mond: ‘Dit komt allemaal door een
falend toezicht, roekeloos management en de casinocultuur van
Wallstreet.’ Een professor van de prestigieuze Harvard Business School
zei op de radio dat ze haar les had geleerd. Welke dan? Nou, dat
huizenprijzen ook kunnen zakken. Ze zei dat echt, en omdat ik ook geen
verstand heb van economie ga ik daar maar eens solliciteren.
Maar er gaat nu veel meer verloren dan miljardenkapitaal. Deze crisis
heet niet voor niets Kredietcrisis. Krediet komt van het Latijnse
‘credere ‘: geloven, vertrouwen. Door de financiële kwakzalverij van
Wallstreet is dat nu verdwenen. Niemand vertrouwt nog andermans
waardepapieren, men vertrouwt niet eens de eigen waardepapieren. Dit
wantrouwen vreet als een zuur aan de handelsconnecties, en als die
eenmaal zijn doorgevreten houdt alles op.
Intussen ging Prinsjesdag voor het eerst in mijn leven aan mij
voorbij. Het ging over het vergoeden van brillen en over 3,2 procent
dat eigenlijk 3,8 procent moest zijn of andersom, meer heb ik er niet
van meegekregen. Buiten raasde een financiële tornado maar in de Kamer
was het nog steeds ouderwets knus. Dat dit nog lang zo moge blijven.
Jan Paalman
19 september 2008
www.janpaalman.nl
|
