|
De bankendans
|
|
Het crisisnieuws is
niet meer bij te houden. Om de dag is er een bloedbad op de beurs en
de dag daarop een licht herstel. Bos koopt ABN-Amro op zodat ik
mede-eigenaar ben geworden van mijn eigen bank. De Engelse regering
nationaliseerde woensdag liefst zes of zeven banken tegelijk. Een heel
land, IJsland, dreigt nu bankroet te gaan en 125 duizend Nederlanders
die hun geld op de IJslandse bank Icesave hebben gezet kunnen
naar hun centen fluiten.
De spaarders rennen paniekerig rond in een financiële stoelendans. Een bankendans eigenlijk. Op welke bank zit je veilig als de financiële muziek ophoudt? De kranten worden bestormd met vragen om advies. Moet ik mijn variabele rente vastzetten? Is het verstandig om nu een huis te kopen? Loop je gevaar als je hypotheek en je spaarrekening bij dezelfde bank is ondergebracht? Intussen komen politici en columnisten vingers tekort om de schuldigen aan te wijzen. In een radiospotje van de SP gaat Jan Marijnissen flink tekeer: ‘Het fundamentalistische kapitalisme gaat aan zichzelf ten onder. Want die lui op Wall Street voelden zich de koningen van het universum. Nou, je ziet wat er van gekomen is. Die hele hypotheekcrisis is één grote roofpartij geweest’. Maar dit is niet zijn eigen tekst. Hij citeert Herman Wijffels, lid van het CDA, bewindvoerder van de Wereldbank en grondlegger van het kabinet Balkenende. Als zelfs een CDA-er zoiets zegt dan moet het wel waar zijn. Afgelopen dinsdag zat Marijnissen bij Pauw & Witteman. Optisch was dat een gewonnen race want tegenover hem zat het VVD-Kamerlid Hans van Baalen, met zijn gevuld postuur en streepjespak het vleesgeworden kapitalisme. Die was op voorhand kansloos. Maar noch Pauw, noch Witteman hadden door wat Marijnissen níet zei. Marijnissen – ooit communist en trouwe volgeling van Lenin, Marx en Mao - veroordeelde niet het kapitalisme. Hij veroordeelde het neoliberale op hol geslagen kapitalisme. De vrije markt vond hij een groot goed. Heel opmerkelijk. Anton van Hooff liet in een column Karl Marx schateren in zijn graf. Mooi dat ie gelijk had! Of de miljoenen slachtoffers van Marx’ leerlingen, Stalin, Pol Pot, Kim Jong-il en Mao, ook schuddebuikend in hun graf liggen is niet eens een vraag. Het is niet anders: nog steeds is er geen alternatief voor het kapitalisme. Zelfs Jan Marijnissen ziet dat in. De vraag is alleen: welk kapitalisme? Wat definitief voorbij is, is het neoliberale kapitalisme. Milton Friedman, de economische biechtvader van Margaret Thatcher en Ronald Reagan, is met zijn volgelingen definitief van zijn voetstuk gevallen. Zij hadden in glanzende wiskundige formules uitgerekend dat de markt altijd gelijk heeft omdat mensen altijd verstandige keuzen maken. Maar mensen zijn lang niet altijd verstandig, zoals u en ik weten, en daarom zitten we nu in de prut. Hoe lang nog? Op de lange termijn komt het altijd in orde, zei de econoom John Maynard Keynes. Maar, zo zei hij er bij, ‘op de lange termijn zijn we allemaal dood.’
Jan Paalman
|
