|
‘Kijk eens, daar was
ik ook bij.’ Een man, buikig en kalend, stoot zijn vrouw aan en wijst
trots en vertederd naar het beeldscherm. Een massa langharige
studenten scandeert in marstempo zijn eisen aan het bestuur van de
Nijmeegse universiteit. Boven hen wappert een rode vlaggenzee.
Politiehonden blaffen. Nijmegen beleefde in de jaren zeventig roerige
tijden en wie dat nog eens wil meemaken kan terecht op de
tentoonstelling ‘De 70’s, Tien krejatieve aksiejaren’ in het Valkhofmuseum.
‘Het was tien jaar zomer, niet gehinderd door kerk, ouders of
regenten’, zegt Frank van der Schoor in de volkomen kritiekloze
catalogus. Tien jaar zomer? Voor mij, student en gematigd links, waren
de ‘seventies’ in Nijmegen een ramp. Gebeurde er dan niets aardigs? O
jawel. Duizend bloemen bloeiden hier – rechtswinkels, straatmuziek,
‘tejaters’, kraken, Filmhuis, Doornroosje – maar die bloemen bloeiden
toen overal in Nederland. Wat Nijmegen uniek maakte was het karakter
van die tien jaar zomer. De spraakmakende studentengemeenten sloegen
bijna zonder uitzondering het ultralinkse, totalitaire pad in en het
leeuwendeel van de studenten hobbelde daar suffig achteraan. ‘We waren
zo verschrikkelijk links. De een was nog linkser dan de ander’, zegt
een stem op de tentoonstelling.
Wat mij toen verbijsterde was dat medestudenten, ‘die net waren
ontworteld van ouders en kerk’, zich massaal in de armen stortten van
nieuwe autoriteiten. Ze waren niet ongelovig, ze werden andersgelovig.
Ze volgden nieuwe bisschoppen, studentenleiders, en nieuwe onfeilbare
pausen – Marx, Mao, Engels, Lenin, Fidel, Che, Baghwan, Althusser,
Dieter Duhm, ‘Daar in Nijmegen zijn ze van de ene biechtstoel de
andere ingelopen’, hoonde Karel van het Reve.
Invloedrijke studentenleiders als Paul Scheffer en Gabriel van den
Brink – nu stoere verdedigers van burgerlijke waarden en normen –
sloten zich bij volle bewustzijn aan bij de communistische en zeer
ondemocratische CPN. Terwijl de massamoord in het China van Mao een
orgastisch hoogtepunt bereikte omarmde de SP het misdadige Maoïsme.
Bij de faculteiten Gogie en Logie werd er geen scriptie ingeleverd of
Marx en Lenin – een psychopaat, aldus Bertrand Russell - prijkten
prominent op de literatuurlijst. Tientallen merkwaardige en zeer
autoritaire sekten, zoals de Baghwan en de AAO, bedienden de zwevers
onder de studenten. Feest? Nijmegen leek wel een open inrichting.
Ze deden wel heel krities, die studenten, maar het ontbrak hen
totaal aan intellectuele nieuwsgierigheid. Wat buiten hun nikkelstalen
gelijk viel interesseerde hen niet. ‘Waarom zou ik die boeken van jou
lezen als alles al bij Marx te vinden is?’, zei een vriend tegen me.
Dat in die jaren het ei van het neoliberale marktdenken werd
uitgebroed ontging hen totaal en toen dat ei uitkwam hadden ze daar
geen enkel weerwoord op. Wat over blijft zijn wat plakkaten,
herfstbladeren van de ultralinkse storm die in Nijmegen woedde. Een
tienjarige rel in een Roomse kostschool, meer was het niet.
7 sept 2007
Jan Paalman
www.janpaalman.nl
|
