|
‘Na de slechtste dag
in drie weken raasden de koersen weer terug naar hun oude peil’
schreef de New York Times van woensdag. Niemand weet wat dat
betekent. Ettert de hypotheekcrisis door? Of komt alles nog op zijn
pootjes terecht? Ja, achteraf kunnen economen precies uitleggen waarom
die crisis, die geen van hen zag aankomen, onvermijdelijk was. Ik heb
nul verstand van economie, maar ik begin me zo langzamerhand af te
vragen of economen van economie meer verstand hebben dan ik.
Als je in Amerika op straat leeft, geen werk hebt en als wanbetaler
staat geregistreerd kon je tot voor kort toch een hypotheek krijgen op
je huis. Als je, zoals ik, helemaal niets van economie weet vraag je
je gelijk af hoe die twee miljoen Amerikaanse losers die hypotheek
moesten opbrengen. No problem, zeiden de Amerikaanse financiële
whizzkids, dat kan best want hun huizen worden steeds meer waard. Als
ze de hypotheek niet meer kunnen opbrengen dan verkopen ze hun huis en
van de meerprijs kopen ze gewoon een nieuw huis. Nou ja. U en ik weten
dat alles wat omhoog gaat ook omlaag kan, maar economen schijnen dat
niet te weten. Toen het onvermijdelijke gebeurde en de Amerikaanse
huizenmarkt instortte was de beer los.
Omdat die hypotheken zwaar vermomd aan internationale banken waren
doorverkocht zaaide de financiële kanker zich wereldwijd uit. Die
wisten ineens niet meer hoeveel geld ze in kas hadden en al helemaal
niet hoe het met de andere banken was gesteld. Toen ze elkaar geen
geld durfden te lenen omdat ze het elkaars onderpand niet meer
vertrouwden hield het internationale geldverkeer begin augustus
plotseling op.
Wat nu? Vijfentwintig jaar geleden kwam het neoliberale economische
denken hevig in de mode. De ‘onzichtbare hand’ van vraag en aanbod en
het ‘welbegrepen eigenbelang’ zouden er vanzelf voor zorgen dat het
economisch goed gaat en daar heeft de overheid zich niet mee te
bemoeien. ‘De staat is niet de oplossing, de staat is juist het
probleem’, zei president Reagan en Margaret Thatcher was het daar
helemaal mee eens.
Werkelijk? Als de overheid even niet oplet dan brengt de vrije markt
zich door voorkennis, oneerlijke concurrentie en corruptie zich binnen
de kortste keren om zeep. En toen het begin augustus mis dreigde te
gaan, moesten de overheden wereldwijd inspringen om de financiële
wereld uit de prut te halen. Zo schoot de Europese Centrale Bank de
banken te hulp door ze eerst 80 miljard euro zakgeld te geven en
daarna nog eens 70 miljard om ervoor te zorgen dat ze weer onderling
zaken durfden te doen.
Economen bedrijven een overschatte wetenschap, als het al een
wetenschap is. Ik vind het meer een vorm van economische piskijkerij.
Een crisis niet zien aankomen en achteraf precies weten waarom die
onvermijdelijk was?, tja, zo kan ik het ook. Of de crisis voorbij is
of niet weten ze ook al niet. Dus als je je geld wil verdubbelen kun
je dat voorlopig beter dubbelvouwen en in je zak steken.
Jan Paalman
31 augustus 2007
www.janpaalman.nl
|
