Kwakspraak


Mag je een boer een boer noemen? Als je de gedachtegang van het Amsterdamse gerechtshof volgt waarschijnlijk niet. Afgelopen juni veroordeelde het gerechtshof de Vereniging tegen de Kwakzalverij in hoger beroep omdat ze de hoogbejaarde orthomanueel therapeute Maria Sickesz bij herhaling een kwakzalver had genoemd. Dit betekent wellicht het einde van de vereniging want het kan de kosten van een rectificatie in twee landelijke dagbladen, 30.00 euro, niet opbrengen.

Is mevrouw Sickesz een kwakzalver? Oordeel zelf. Aan het eind van de 19de eeuw vond Daniel David Parker een revolutionair nieuwe therapie uit. Parker, spiritist en magnetiseur, bedacht dat heel veel kwalen veroorzaakt worden door scheefzittende nekwervels. Door die met de hand (manueel) weer recht te zetten herstel je de ‘zenuwstroom’ en genees je in een moeite door de patiënt. Zoals dat zo vaak gaat in de alternatieve geneeskunde ontstonden er vele varianten. Hier volgen manuele therapeuten het systeem van Van der Bijl, het systeem Cyriax, de Marsmanmethode of het systeem van mevrouw Sickesz.

Mevrouw Sickesz beweert dat ze door het met zachte hand rechtzetten van scheve wervels tientallen ziekten en kwalen kan genezen zoals diabetes, maagpijn, diarree, eczeem, astma, oorsuizen, manisch-depressieve psychose, autisme en schizofrenie. Elk bewijs ontbreekt en daarom zette de Vereniging tegen de Kwakzalverij haar hoog op de lijst van kwakzalvers, een plaatsje onder Moerman, een paar plaatsen hoger dan Jomanda.

Mag niet, vindt het Amsterdamse gerechtshof. Het haalde er het woordenboek bij. Onder kwakzalver verstaat de dikke Van Dale ‘iemand die nutteloze middelen toepast ter genezing van de een of andere ziekte, of middelen beweert te kennen tegen alle mogelijk ziekten.’ Volgens die omschrijving is Sickesz wel degelijk een kwakzalver. Maar mag je haar ook zo noemen? Oh nee, zegt de rechtbank, want de figuurlijke betekenis van kwakzalver is ‘boerenbedrieger, oplichter, knoeier’, dus voelt mevrouw Sickesz zich terecht in haar goede naam aangetast. Een kwakzalver mag je nooit meer een kwakzalver noemen, daar komt het dus op neer.

En een nutteloze therapie? Klopt ook al niet. Want uit een zwaar omstreden proefschrift van 17 jaar geleden bleken patiënten na manuele behandeling zich beter te voelen. Tja, dan is een knuffeltherapie tegen jeugdkanker niet nutteloos, want van knuffelen knap je ook op. Trouwens, Sickesz beweert dat ze patiënten genéést en dat is heel iets anders.

Dit is geen rechtspraak, dit is kwakspraak. ‘Kermisrechtspraak’, schreef Hans van Maanen in de Volkskrant. Op verontruste vragen van Agnes Kant kon minister Ab Klink niet een, twee, drie antwoord geven. Hij zou op 30 september zijn antwoord klaar hebben, maar dat is er nog steeds niet.

O ja. Mag je een boer een boer noemen? Een boer is volgens het woordenboek een boer, maar betekent figuurlijk ook ‘lomperik’. Zal ook wel niet mogen van het Amsterdamse gerechtshof.

Jan Paalman
26 oktober 2007


www.janpaalman.nl