|
Vlak na de oorlog
kreeg Willem Drees, toen premier van Nederland, een Amerikaanse
diplomaat op bezoek. Amerika had wat geld te verdelen onder de
verwoeste landen van Europa, de Marshall hulp, en die diplomaat wilde
weten of dat geld aan Nederland goed besteed zou zijn. Drees serveerde
bij de koffie welgeteld één mariakaakje. De diplomaat was daar zeer
van onder de indruk. Want als de hoogste baas van Nederland al zo
zuinig is dan komt het wel goed met dit land. Vanwege dat ene koekje
kreeg Nederland zijn Amerikaanse dollars.
Het koekje is een blijvend symbool geworden van spreekwoordelijke
Hollandse zuinigheid want vijftig jaar na Drees had Máxima het er nog
over. ‘Nederland is: één koekje bij de thee. Maar ook: enorme
gastvrijheid en warmte. Nederland is: nuchterheid en beheersing.
Pragmatisme.’ Had ze het daarbij gelaten dan had iedereen
geapplaudisseerd. Maar ze zei ook, in navolging van het WRR-rapport
over de Nederlandse identiteit, ‘dé Nederlander bestaat niet’, en
sindsdien is er heibel in de Hollandse hut.
Er bestaat wel degelijk zoiets als ‘dé Nederlander’. En dan bedoel ik
niet een Platoons ideaalbeeld van de volmaakte Nederlander maar de som
van eigenaardigheden waar niet alle, maar wel de meeste Nederlanders
mee zijn behept.
Als iemand je al na twee zinnen verteld hoeveel hij verdiend, weet je
zeker dat hij geen Nederlander is. Waarschijnlijk is het een
Amerikaan. Zingen, nog zoiets. Frisia non cantat, schreef Tacitus
tweeduizend jaar geleden, ‘Friezen zingen niet’, en dat is nog steeds
zo. Engelsen, Italianen, Ieren vooral, kunnen putten uit een eindeloze
liederenschat, maar op internationale samenkomsten komen wij niet
verder dan Sinterklaas kapoentje of heffen het olé-lied aan. (Eerste
couplet ‘olé, olé, olé’. Tweede couplet ook ‘olé, olé, olé’.) Of
kussen. Als je waar ook ter wereld mensen elkaar ziet begroeten met
drie klapzoenen – eerst rechts, dan links, dan weer rechts – dan weet
je absoluut zeker dat het Nederlanders zijn.
Nederlanders zijn egalitair, nuchter, praktisch, tolerant,
individualistisch en streven naar consensus - zeggen we zelf.
Buitenlandse correspondenten zijn het daar vaak mee eens, maar voegen
daar nog wat kwalificaties aan toe die we liever niet willen horen. Ze
klagen in koor over onze botheid, betweterigheid, gemoraliseer, over
ongemanierde kinderen en zelfs over onze tolerantie. Michael Bywater,
Engeland: ‘Ze zijn zo tolerant. Waarom? Waarom vinden ze dat ze alles
moeten tolereren waar wij op tegen zijn? Als de Nederlanders niet meer
tolerant zijn worden ze oorlogszuchtig. Waarschijnlijk het
schrikaanjagendste volkje dat ik ken.’ En de Vlaamse correspondent:
‘Ju, ju, wat een eigenaardig volkje.’
We zijn anders, we hebben eigenaardigheden die je verder nergens ter
wereld aantreft. En dus wel degelijk een eigen identiteit, al kun je
daar niet precies je vinger op leggen. Maar wat maakt dat uit? Niemand
kan zijn hurken aanwijzen, en toch kun je er prima op zitten.
Jan Paalman
2 november 2007
www.janpaalman.nl
|
