Engelse ziekte
Als ik hier 'shock and awe' zou willen schrijven, of 'put a tiger in your tank', dan moet dat van de baas tussen aanhalingsteken want de Gelderlander is per slot van rekening een Nederlandse krant. Maar taxfree, hype, badge, blooper, consultant en coach worden nooit in de gevangenis van de aanhalingstekens gestopt, die lopen al jaren vrij rond. Wat wil dat zeggen? Dat wil zeggen dat ze zich een vast plaatsje in de Nederlandse woordenschat hebben verworven. Is dat erg? Nou, de Stichting Nederlands vindt dat heel erg. Want het Nederlands verloedert razendsnel tot Dunglish, een kwaakspraak met steeds meer English en steeds minder Dutch.
Ik ben geen taalpurist. Alle talen jatten van hun buren. Het Nederlands werd in de 19de eeuw overspoeld met Franse leenwoorden en toch bleef de Nederlandse taal fier overeind. Niemand zal het Engels een verloederde taal noemen ook al bestaat die voor de helft uit Franse en Latijnse leenwoorden. Waarom zou het Nederlands niet tegen een Engels stootje kunnen?
De Stichting Nederlands denkt daar anders over. Op zijn webstek (website) staat een lange lijst 'onnodig Engels' met de correcte Nederlandse vertaling en als je die doorleest besef je al gauw dat de Stichting een nobele doch hopeloze strijd voert. Onderstaand onzintekstje heb ik geschreven in wat de Stichting behoorlijk Nederlands vindt.
Vanmorgen kreeg ik een netpostje: Jan, heb je zin om vandaag te gaan plankschaatsen? Wat nu? Plankschaatsen vind ik wel aardig, maar ook een beetje tam. Plankskiën, bungelspringen en straatschaatsen is veel leuker en voor hellingstijgwindvliegeren kun je me midden in de nacht wakker maken, want dat ik sportgezind ben is de onderdrijving van het jaar. Maar, netpostte ik terug, vandaag niet. Ik heb nog last van een vliegkater en ook het roosterfeest van gisteravond zit me niet lekker. En die wiethijs tijdens die blinde afspraak deed me helemaal de das om. Ik zette de aanwijzer op het klikplaatje en deed het netpostje de deur uit, en voor alle zekerheid stuurde ik er nog een spreekpostje achteraan.
Deze tekst is idioot. Toch is er meer aan de hand. Wat begon als het lenen van een paar Engelse woorden is ontaard in een Engelse ziekte.Gisteren maakte ik vanaf mijn stamcafé op de Grote Markt in Nijmegen een ommetje door de binnenstad - Bloemerstraat, Plein 44, Broerstraat en weer terug. Er was nergens uitverkoop, wel veel sales. Een bril koop je bij de Brilshop, juwelen bij Elite Jewelery en voor een reisje moet je bij My Travel zijn want die heeft the cheapest take for students. Bij De Tempel koop je geen kleren maar clothing, en als je daar niet slaagt kun je altijd nog naar Women at Work of het Jeans Center, the original jeans store. Schoenen zijn nergens te koop. Wil je toch iets aan je voeten dan moet je naar Sportshoes en Sportswear, naar Shoeline of Footlocker. Die verkopen shoes. Onderweg kun je nog wat food eten. Eenmaal terug bestelde ik een dubbele jenever tegen de schrik en Gerrit van bijna elf vroeg om een Cola. Welke Cola? Cola lite of Cola regular?
Die avond keek ik voor het eerst van mijn leven de reclameblokken uit. Tele-2 wint met een reclamespotje zonder één woord Nederlands en zonder ondertiteling de hoofdprijs. De rest kan er ook wat van. The future is bright, the future is Orange. Tempo Team, the school of finance, belooft een training on the job. Autoclean is the better solution en introduceert fit to go van Quickfit. Mercedes Benz prijst zijn winner-edition aan met Mercedes Benz Charterway. Novel verkoopt open source.
Tot overmaat van ramp hebben ook de Nederlandse overheden het Dunglish ontdekt. Amsterdam verzon de belachelijke kreet
I AMsterdam. Ik ben sterdam. Wat 'sterdam' betekent weet niemand. Stapelmesjokke, denk ik. In Den Haag kom je via de Walk of Trust op een plein terecht dat Space of Justice heet. In Nijmegen kon een oplettend lid van de Stichting Nederlands op het nippertje voorkomen dat burgers zich op het stadskantoor moeten vervoegen bij het Front Office.
Nederland is aan het verdampen. Fokker is weg, de KLM is weg, Philips gaat weg. We weten niet meer wie we zijn en zijn nu op zoek naar onze identiteit. Ik geef les op een vaderlandse school die geen school meer heet maar Unit (joenit). En onze taal staat steeds meer met zijn bek vol tanden.
Is dat erg?
Absolutely.
Jan Paalman
www.janpaalman.nl
19 februari 2005